De knie

Het kniegewricht wordt gevormd door drie botten en kan buigen, strekken en er zijn draaiingen mogelijk.

De botten die samenkomen in de knie zijn het dijbeen, het scheenbeen en de knieschijf. Op de plaats waar de botten elkaar raken, zijn ze bekleed met kraakbeen. Kraakbeen is een veerkrachtig weefsel, maar gevoelig voor beschadiging.

Meniscus

Tussen dijbeen en scheenbeen zitten nog twee halve maantjes van kraakbeen, de buiten en de binnenmeniscus. Zij werken als schokbrekers en verbeteren het contact tussen dijbeen en scheenbeen. De botten worden op hun plaats gehouden door het gewrichtskapsel.

Kruisbanden

Dit kapsel is op een aantal plaatsen versterkt met gewrichtsbanden. Binnenin de knie zitten twee heel belangrijke banden: de achterste en de voorste kruisband. De kruisbanden zorgen ervoor dat in elke stand van de knie, het onder en het bovenbeen op de juiste plaats ten opzichte van elkaar blijven.

De banden en de meniscussen zorgen ervoor dat de bewegingen van de knie binnen bepaalde grenzen blijven. Dit doen zij samen met de omgevende spieren. Deze samenwerking maakt dat u bij het sporten niet steeds door de knieën zwikt. Een goede werking van de spieren is onmisbaar.

Knieblessures

In veel contactsporten loopt men de kans om een knieblessure te krijgen. Zeker is dit het geval bij de voetbalsport; eigenlijk is een zware knieblessure de nachtmerrie van iedere (prof) voetballer. Door een ogenschijnlijk simpele verdraaiing kun je zo enkele maanden buitenspel staan.

Afhankelijk van de richting van de verdraaiing en van de kracht waarmee het gebeurt, kunnen banden en/of meniscussen scheuren. Meestal draait het onderbeen dan naar buiten, terwijl de voet in de grond vast staat. De binnenste band, de binnenmeniscus en ook de voorste kruisband kunnen dan beschadigd raken.

Bij een ernstig knieletsel treedt binnen enkele uren een forse zwelling van het gewricht op. Dit wijst op een bloeding in de knie. Het is een reden om binnen een aantal dagen een arts de blessure te laten beoordelen.

Gescheurde voorste kruisband

Een gescheurde voorste kruisband zal nooit meer vastgroeien. De banddelen verschrompelen en na een aantal weken zijn ze verdwenen. Dit betekent dus dat de kruisband voortaan zal ontbreken. De knie zal speling houden. Dit kan zodanig zijn dat men steeds door de knie zwikt bij sport of zelfs in het dagelijks leven. De speling kan opgevangen worden door de spieren rond de knie.

Deze zullen wel extra getraind moeten worden, eventueel onder begeleiding van een fysiotherapeut. Na 6 tot 10 weken kan men zich weer in het dagelijks leven redden. Het lukt helaas niet iedereen om via deze weg weer tot het oude sportniveau te komen. Er zijn dan verschillende overwegingen mogelijk, of stoppen met de voorheen beoefende sport of een minder kniebelastende sport gaan doen (bijvoorbeeld tennis, roeien, zwemmen, fietsen).

Operatie

Een andere mogelijkheid is een operatie. Hierbij wordt een nieuwe kruisband in de knie gemaakt. De orthopeden in Nederland gebruiken hier meestal een stuk van de eigen kniepees of hamstring voor. Steeds vaker wordt er in Nederland gebruik gemaakt van kniebanden van een donor.

Een kruisbandoperatie is echter een grote ingreep. Na een aantal weken kan de intensieve revalidatie onder leiding van een fysiotherapeut beginnen. Van de operatie tot de eerste sportwedstrijd moet je gemiddeld op een jaar herstel rekenen.

Om tot een juiste behandeling te komen, moet er goed overlegd worden tussen de sporter en orthopeed en eventueel de sportarts. Zaken die meespelen in de beslissing zijn leeftijd, ambitie, niveau, aard van de blessure, beroep en motivatie voor revalidatie.

Meniscusletsel

Een verdraaiing van de knie is de meest voorkomende oorzaak van meniscusletsel. Bijvoorbeeld wanneer de voetballer met de noppen vast in het veld staat en een draaibeweging maakt in de knie.

Afhankelijk van de richting van de verdraaiing en van de kracht waarmee het gebeurt, kan de binnen of buiten meniscus scheuren. Bij dit knieletsel treedt binnen enkele uren een forse zwelling van het gewricht op. Dit wijst op een bloeding in de knie. Dit is altijd een reden om een arts de blessure te laten beoordelen.

Kijkoperatie

Bij een kleine beschadiging zal operatief ingerijpen niet noodzakelijk zijn, maar bij een grotere scheur zal een operatie (kijkoperatie of arthroscopie) onvermijdelijk zijn. Hierbij kan in de knie gekeken worden en gelijk de meniscus behandeld worden (gedeeltelijk wegknippen of hechten). Bij deze vaak korte ingreep kan op verzoek ook meegekeken worden of kunnen de operatiebeelden op video gezet worden.

Na deze ingreep kan vrij snel met de revalidatie begonnen worden meestal onder begeleiding van een fysiotherapeut. Na vier tot zes weken kan men vaak weer sporten. Wel moet men bedenken dat de knie een zwakke plek zal blijven en dat er een iets hoger risico is om weer een stukje meniscus af te scheuren!

Voorkomen

Knieletsel is altijd vervelend en het spreekt uiteraard voor zich dat voorkomen van blessures beter is dan genezen.

* Bouw de intensiteit en de omvang van je trainingen verstandig op, om overbelasting te voorkomen.
* Zorg voor een goede warming-up. Daarmee verminder je de kans op een blessure aanzienlijk, want je bereidt de spieren en de rest van je lichaam voor op de inspanning.
* Ook het dragen van de juiste sportschoenen kan knieblessures voorkomen.
* Vermoeidheid verslechtert je coördinatie en vermindert je spierkracht, waardoor de kans op verstappen en verdraaien groter wordt. Zorg dus dat je conditie op peil is!

Wanneer je een knieblessure oploopt, laat dan door een deskundige vaststellen wat er aan de hand is. Laat de blessure niet verergeren en revalideer goed voordat je het veld weer opgaat.

Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van Sportzorg.nl.

(c) Shesports.nl

Lees ook:

Pas op voor een runner's knee