De lichaamsdelen die het vaakst bevriezen zijn de oren, neus, tenen en handen. Wanneer bepaalde lichaamsdelen aan kou zijn blootgesteld, is het lichaam soms niet in staat om de lichaamstemperatuur op bepaalde plaatsen op peil te houden.

Het lichaam raakt meer warmte kwijt dan door de bloedvaten kan worden aangevoerd. Terwijl je buiten bezig bent merk je soms niet eens dat er sprake is van bevriezing.

Drie gradaties

Bevriezingen worden net als brandwonden, aan de hand van hoe ze eruit zien ingedeeld in drie graden. Eerstegraads bevriezing herken je aan een bleekgrijze huid, na ontdooien wordt de huid rood tot lichtpaars. Er is sprake van een stekende pijn.

Bij tweedegraads bevriezing ontstaan er blaren op de huid, in de blaren zit (helder of bloederig) vocht. Deze vorm van bevriezing is meestal zeer pijnlijk.

De ergste vorm van bevriezing is de derdegraads bevriezing. Bij personen waarbij sprake is van deze vorm is de huid spierwit en gevoelloos.

Do’s en don’ts

Merk je dat er sprake is van bevriezing dan is het logischerwijs noodzakelijk om de warmte op te zoeken. Kies voor een warme beschutte plek om op te warmen. Trek natte kleding uit en sla eventueel een deken of warme kleding om je heen. De bevroren lichaamsdelen kunnen het beste opgewarmd worden door lichaamstemperatuur. Laat iemand anders het bevroren lichaamsdeel in zijn of haar handen nemen. Is er niemand anders die je kan helpen? Bevroren handen kun je onder je oksels of tussen je dijbenen steken. Pas op! Je mag een bevroren lichaamsdeel nooit warm wrijven, hierdoor kun je de huid kapot maken!

Eventueel kun je een warme zoete drank nemen, zodat je lichaamstemperatuur stijgt. Bovendien levert het nieuwe energie. Het opwarmingsproces vergt namelijk veel inspanning van het lichaam. Na het ontdooien zullen de lichaamsdelen gaan tintelen. Dit kan pijn doen en zelf flauwvallen veroorzaken.

Laat bij tweedegraads bevriezingen de blaren intact. Bij bevroren ledematen bestaat een verhoogde kans op infecties. Dek de blaren voorzichtig en losjes af. Slachtoffers met tweede- en derdegraads bevriezing moeten zo snel mogelijk door een arts gezien worden. De bevriezing werkt niet alleen dieper door in het lichaamsdeel, maar breidt zich uit in de oppervlakte. In het ergste geval kan dit leiden tot amputatie van het lichaamsdeel.

Bevroren ogen

Bij temperaturen onder -15˚C kunnen ook de ogen bevriezen. Dit komt vaak voor bij deelnemers aan schaatstochten. Bij de Elfstedentocht kunnen zelfs oogartsen worden geraadpleegd bij de eerstehulpposten langs de route.

Door de kou knipperen de ogen minder vaak, hierdoor zijn de ogen minder goed beschermd. Door extreme kou kan het vocht in de voorste oogkamer bevroren raken. Het zicht wordt wazig of slecht. In een beschutte, warme omgeving zullen de verschijnselen meestal binnen 24 uur verdwijnen. Is dit niet het geval, dan zal de arts een kalmerende antibiotische zal moeten voorschrijven. Het gevaar van bevriezing van de ogen kan voorkomen worden door het gebruik van een goede zonnebril of goggle.

(c) Shesports.nl

Dit artikel is een bewerking van een artikel uit: Hurk-Dittmar, van M. e.a. (2009). Hét EHBO boek. Zeist: Landelijk bureau Koninklijke Nederlandse Vereniging EHBO.