Vorig jaar wees onderzoek tijdens de Zevenheuvelenloop (in november!) uit dat 15 procent van de renners bij de finish een lichaamstemperatuur had van veertig graden of nog hoger.

Als sporter is het niet alleen belangrijk om maatregelen te nemen ter voorkoming van oververhitting, maar het is ook belangrijk te weten hoe je bijvoorbeeld een teamgenoot kan helpen bij oververhitting.

Stofwisseling

Het begrip oververhitting kan niet uitgelegd worden zonder eerst iets te vertellen over de werking van het menselijk lichaam. Tijdens de stofwisseling zet het lichaam voedsel om in brandstoffen en voedingsstoffen. Hierdoor ontstaat energie om het lichaam te laten functioneren. Behalve energie wordt ook warmte geproduceerd.

Een deel van de warmte wordt gebruikt om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Ook door lichaamsinspanning wordt warmte geproduceerd. De overtollige warmte wordt door straling afgegeven aan de omgeving. Ook transpiratie helpt de warmte af te voeren. Hierbij wordt zout uitgescheiden.

1^e fase: Hittekramp

Teveel vocht- of zoutverlies leidt tot spierkramp, de zogenaamde hittekramp. Door te rusten herstelt het lichaam zich. Extra water drinken en iets zouts eten zorgen ervoor dat de vocht- en zoutbalans zich herstellen. De krampen nemen af en de sporter kan zijn weg vervolgen, zij het in lager tempo.

2^e fase: Warmtestuwing

Een sporter met warmtestuwing is bevangen door de warmte. Het lichaam krijgt steeds meer moeite om warmte af te geven, waardoor de lichaamstemperatuur oploopt. Door de overvloedige transpiratie verliest de sporter veel vocht en zout. De sporter begint uit te drogen en heeft last van hoofdpijn en misselijkheid.

Een persoon die last heeft van warmtestuwing heeft meestal een rode, warme en iets opgezette huid. Het is echter ook mogelijk dat de huid klam en koud aanvoelt en de persoon hevig transpireert.

Door rust en het drinken van een goede sportdrank (met voldoende suikers en zouten) kan het lichaam zich langzaam herstellen. Het is verstandig om die dag geen activiteiten meer te ondernemen.

3^e fase: Hitteberoerte

Bij een hitteberoerte leiden de hoge lichaamstemperatuur en de uitdroging tot een gestoorde hersenwerking. Het bewustzijn gaat achteruit. De sporter kan verward ogen en bizar gedrag vertonen. Ook kunnen er toevallen ontstaan. Door de uitdroging is het mogelijk dat er een (levensgevaarlijke!) shocksituatie ontstaat. Hitteberoerte kan zelfs leiden tot een stilstand van de bloedsomloop. Deze personen hebben snel professionele hulp nodig! Bel een ambulance als je denkt dat er sprak is van een hitteberoerte.

Je kunt een ventilator gebruiken om koele lucht te laten ontstaan, totdat de lichaamstemperatuur weer normaal is. Wikkel het slachtoffer in natte lakens of besprenkel de persoon met water. Houd de ademhaling en hartslag constant in de gaten.

Zonnesteek

Een zonnesteek is een vorm van hitteberoerte. Deze ontstaat door een overvloed aan warmte en straling van de zon op het hoofd en in de nek.

Is het slachtoffer er ernstig aan toe, dan is medische hulp geboden! In eerste instantie moet je ervoor zorgen dat het slachtoffer veel drinkt. Een zonnesteek gaat veelal gepaard met veel vochtverlies, door de warmte, dat nog eens wordt versterkt door te weinig vochtconsumptie.

Haal de persoon uit de zon en leg hem of haar in een koele ruimte. Is er sprake van sufheid of plotselinge hoge koorts bel dan 1-1-2.

Dit artikel is een bewerking van een artikel uit: Hurk-Dittmar,  M. van, e.a. (2009). Hét EHBO boek. Zeist: Landelijk bureau Koninklijke Nederlandse Vereniging EHBO.

© Shesports.nl